• NBCN

VN có nền kinh tế thị trường chưa ?

Updated: Nov 26, 2019


Theo hãng tin Mỹ Bloomberg vào ngày 09/05/2019, chính quyền Donald Trump đã mở rộng danh sách các nước bị Hoa Kỳ cho là thao túng tiền tệ, và sẽ được công bố vào cuối tháng 5/2019. Việt Nam lần này bị Mỹ xem là một nước lũng đoạn tiền tệ vì đã cho hạ giá đồng tiền của mình một cách giả tạo. Danh sách mở rộng còn có thể bao gồm Nga, Ireland, Thái Lan, Indonesia, hay Malaysia, những nước đều có thặng dư thương mại lớn với Mỹ, tương tự như Việt Nam.


Thao túng tiền tệ có nghĩa là thay đổi tỷ giá hối đoái để có lợi cho các nhà xuất khẩu của mình và làm cho các nhà nhập khẩu phải tiêu tốn nhiều hơn trong giao dịch thương mại.


Sau đó, Việt Nam đã bổ sung những tài liệu và cử Bộ Trưởnng Bộ Ngoại Giao Phạm Bình Minh sang gặp Bộ Trưởng Bộ Tài Chính Hoa Kỳ Steven Terner Mnuchin hôm 23/5/2019 để thảo luận. Kết quả VN không nằm trong danh sách các quốc gia thao túng tiền tệ, nhưng vẫn bị theo dõi ít nhất là 6 tháng và phải cập nhật thêm các tài liệu chứng minh cần thiết. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hôm 30/5/2019 đã lên tiếng cho biết sẽ phối hợp với các Bộ, ngành liên quan để trao đổi, làm việc về các vấn đề mà Bộ Tài chính Mỹ quan tâm trên tinh thần hợp tác.


VN gia nhập vào Tổ Chức Thương Mại Thế Giới [WTO] vào ngày 11/1/2007, tạo nhiều cơ hội thu hút đầu tư và thương mại. Tuy nhiên cho đến nay, Việt Nam chưa được Hoa Kỳ và Cộng Đồng Âu Châu công nhận có nền kinh tế thị trường, vì Hoa Kỳ và EU vẫn cho rằng, nền kinh tế Việt Nam chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn kinh tế/lao động căn bản. Do đó VN vẫn còn nhiều bất lợi là thường dễ bị áp thuế chống bán phá giá đối với sản phẩm xuất khẩu.


Tháng 7 năm 2015, lần đầu tiên TBT Nguyễn Phú Trọng sang Hoa Kỳ, được TT Obama tiếp đón đặc biệt dành cho người không phải nguyên thủ quốc gia tại Nhà Trắng. Trong chuyến công du này, một trong những vấn đề quan trọng được hai bên thảo luận là VN yêu cầu HK chấp thuận VN có nền kinh tế thị trường; nhưng Hoa Kỳ chưa công nhận VN có nền kinh tế thị trường. Tình trạng kéo dài cho đến hiện tại.


Việc được công nhận có nền kinh tế thị trường từ tất cả các thành viên của WTO, đặc biệt là Hoa Kỳ và EU, sẽ là điều đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam trong việc giải quyết tranh chấp thương mại, tham gia các chuỗi giá trị toàn cầu, nâng cao năng suất lao động, ít bị áp thuế chống bán phá giá đối với sản phẩm xuất khẩu.


Để được Hoa Kỳ công nhận VN có nền kinh tế thị trường, theo pháp luật Hoa Kỳ, Việt Nam phải thỏa mãn các điều kiện chính bao gồm:

  1. Đồng tiền của Việt Nam phải được chuyển đổi tự do;

  2. Nhà nước không can thiệp vào các quyết định của doanh nghiệp và tôn trọng sự tự do cạnh tranh;

  3. Có sự tự do thỏa thuận về tiền công của người lao động và người sử dụng lao động.

Theo đó:


Điều kiện (1) - VN không bị Hoa kỳ xem là nước thao túng tiền tệ, nhưng vẫn tiếp tục nằm trong danh sách các nước bị theo dõi ít nhất là 6 tháng để để bổ sung thêm tài liệu minh chứng.


Điều kiện (2) - Nhà nước không can thiệp vào các quyết định của doanh nghiệp và sự tự do cạnh tranh. Có nghĩa là VN phải có nền kinh tế cạnh tranh tự do, bình đẳng, không có ưu đãi, không coi trọng bất cứ thành phần kinh tế nào, nhưng hiện nay VN vẫn coi kinh tế nhà nước là chính. Không đúng với yêu cầu của Hoa Kỳ.


Điều kiện (3) - Sự tự do thỏa thuận về tiền công của người lao động và người sử dụng lao động. Muốn đạt điều (3), VN phải có nghiệp đoàn độc lập, tự công nhân sẽ thượng lượng với chủ nhân về tiền lương, an toàn nơi làm việc và những quyền lợi khác. Hiện nay tại VN không có nghiệp đoàn độc lập nên không thể đáp ứng đúng với yêu cầu của Hoa Kỳ.


VN chưa thực hiện được Điều kiện (2) và Điều kiện (3) theo yêu cầu của luật pháp Hoa Kỳ nên VN không được công nhận có nền kinh tế thị trường; sẽ làm cho VN vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong việc giao thương với thị trường Hoa Kỳ và EU.