• NBCN

Tài xế Grab được chọn là một trong mười "Nhân vật VN của năm 2020" trên Luật Khoa Tạp Chí


Tài xế Grab là hiện tượng kinh tế thuộc loại đáng chú ý nhất của khoảng 5-6 năm trở lại đây, với sự xuất hiện của Grab, Uber, Gojek và nhiều ứng dụng chia sẻ khác. Thuật ngữ “nền kinh tế chia sẻ” (sharing economy) bỗng trở nên thời thượng. Ở khắp nơi trên thế giới, các nhà phát triển ứng dụng này cũng đang va chạm kịch liệt với các nhà làm luật do sự mới mẻ của nó, phá vỡ các khung chính sách thông thường dành cho giới kinh doanh vận tải, tài xế và người sử dụng. Tuy vậy, ở một nước kém phát triển như Việt Nam, vấn đề còn lớn hơn nhiều.


Ta hãy tạm bỏ qua chuyện tài xế Grab nên được coi là “đối tác” hay người lao động, mức chiết khấu hiện nay đã hợp lý hay chưa. Hầu hết các khía cạnh của mối quan hệ giữa tài xế và Grab là chuyện riêng giữa họ với nhau, dựa trên quan hệ tự do thỏa thuận và quy luật điều chỉnh của thị trường, người ngoài khó lòng dự phần được vào.


Thứ người ngoài có thể dự phần được vào là phản ứng với tư cách người tiêu dùng trong mối quan hệ với Grab và tài xế Grab, phản ứng với tư cách công dân trong mối quan hệ với chính quyền nhằm tạo lập chính sách hợp lý để điều chỉnh loại hình kinh doanh mới mẻ mà Grab đang theo đuổi.


Trong mọi trường hợp, ta đều thấy địa vị lép vế của tài xế Grab trong mối quan hệ với tất cả các bên: người tiêu dùng, Grab, và chính quyền.


Người tiêu dùng có thể bỏ tài xế Grab và vẫn tìm được phương tiện khác để di chuyển ngay, dù mức độ tiện lợi có thể không bằng. Grab có thể cắt hợp đồng với những tài xế phản đối họ mà vẫn không lo thiếu nguồn cung “đối tác”, vì có vô số người khác cần tiền đến mức sẵn sàng chạy xe cho Grab với mức chiết khấu thậm chí còn thấp hơn mức hiện nay. Còn chính quyền là cái cành quá cao mà tài xế Grab – những công dân thấp cổ bé họng – không bao giờ có thể với tới. Trong mối quan hệ với chính quyền, Grab chiếm ưu thế tuyệt đối so với tài xế nhờ địa vị doanh nghiệp lớn của mình.


Thứ duy nhất mà tài xế Grab có thể làm cho đến nay là chạy xe diễu hành thì cũng đã bị chính quyền Hà Nội giải tán.


Họ không có các công cụ quan trọng nhất để tự bảo vệ được mình: quyền tự do ngôn luận, quyền tự do lập hội, và quyền tự do biểu tình.


Trong môi trường chính trị Việt Nam, không ai cho phép một lực lượng đông đảo như tài xế Grab được thực hành những quyền chính trị căn bản này, vì nó sẽ tạo ra mối đe dọa trực tiếp tới uy tín, tính chính danh và thậm chí là sự tồn vong của chính quyền.


Hầu hết tài xế Grab xuất thân từ tầng lớp ít cơ hội nhất, tham gia vào một loại hình kinh doanh mới mẻ nhất, và phải chịu cơ chế quản lý của một trong những loại hình chính quyền yếu kém nhất.


Trích từ bài gốc: 10 nhân vật chính trị Việt Nam năm 2020

Bức tranh chính trị đặc biệt bất thường của năm 2020 qua 10 nhân vật do Luật Khoa lựa chọn.

© 2020 Trang NHÓM BẠN CÔNG NHÂN

nghiepdoan@nhombancongnhan.com