Quy trình ngược trong vụ ‘Bung toang’


Ảnh minh họa

. Bài bình luận của Nguyễn Trần Hoan trên RFA


Ba vị quan chức lớn vừa bị bắt: Chu Ngọc Anh, Chủ tịch UBND Hà Nội, nguyên Bộ trưởng Bộ khoa học và Công nghệ; Nguyễn Thanh Long, Bộ trưởng Bộ Y tế và Phạm Công Tạc, Thứ trưởng Bộ Khoa học & Công nghệ.


Họ cũng đồng thời giữ các chức vụ cao trong Đảng: ông Chu Ngọc Anh và ông Nguyễn Thanh Long đều Ủy viên Trung ương Đảng. Ông Chu Ngọc Anh là Bí thư Ban cán sự Đảng của Bộ trước khi về UBND Tp Hà Nội. Ông Phạm Công Tạc thì là Ủy viên Ban cán sự Đảng của Bộ.


Bị bắt thì (hình như là) có tội. Hình như thôi, vì cứ phải ra tòa, Viện kiểm sát luận tội, luật sư cãi lại, tòa án ngồi nghe phân xử cái đã rồi mới xác quyết được. Bộ luật Hình sự Việt Nam quy định “Không ai bị coi là có tội và phải chịu hình phạt khi chưa có bản kết án của tòa án có hiệu lực pháp luật”. Nhưng cứ theo những gì Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng quyết định theo đề nghị của Ủy ban Kiểm tra Trung ương vài ngày nay thì ba vị nói trên đều đã phạm tội, mà tội rất nặng.


Họ bị kết luận

  • “suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; vi phạm quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước";

  • “vi phạm quy định về những điều đảng viên không được làm, quy định trách nhiệm nêu gương";

  • "gây hậu quả rất nghiêm trọng, làm thất thoát, lãng phí lớn ngân sách nhà nước; ảnh hưởng đến công tác phòng, chống dịch Covid-19; gây bức xúc trong xã hội; ảnh hưởng xấu đến uy tín của tổ chức đảng, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Y tế".

Vấn đề còn ở chỗ ngày 07/6/2022 họ mới bị bắt. Nhưng ngày 06/6/2022 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII đã họp bất thường để xem xét, thi hành kỷ luật họ. Ngay hôm sau Quốc hội, Hội đồng nhân dân Tp Hà Nội đồng loạt ra nghị quyết bãi nhiệm tư cách đại biểu, cách chức, buộc thôi việc… các ông này.


Quý vị thấy thế nào? Tôi thì thấy

kết luận của Bộ Chính trị rất mơ hồ, chung chung, đặc biệt là thứ tự lộn xộn.

Đầu tiên, nếu quy kết một người phạm tội thì phải xem xét họ đã gây ra tác hại gì đến xã hội. Trong trường hợp của ba vị trên, nghiêm trọng nhất phải là hậu quả gây ảnh hưởng đến việc phòng chống dịch. Nó phải được lên hàng đầu, làm rõ từng chi tiết một, ví dụ kéo dài thời gian chống dịch ra sao, gián tiếp gây ra cái chết của bao nhiêu người, gây suy yếu nội lực đất nước như thế nào thông qua việc đổ tiền của dân vào cái lò xét nghiệm hay đi mua những trang thiết bị tốn kém và vô dụng, gián tiếp gây chấn thương nền kinh tế, hiệu quả khắc phục lâu dài đến mức nào.v.v.


Còn những điều liên quan đến hành vi của cá nhân trong một tổ chức chính trị như “gây mất uy tín của Đảng” và “suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống”, rõ ràng chỉ liên quan đến tổ chức chính trị đó, vì thế chỉ nên đem ra xử lý trong nội bộ tổ chức chính trị đó là đủ. Nó không thể và không nên được can thiệp bằng pháp luật.


Nếu suy thoái về đạo đức, lối sống cụ thể là tham nhũng chẳng hạn thì đã thuộc về phạm vi pháp luật hình sự. Cứ lấy pháp luật ra áp dụng cho minh bạch và công bằng (chứ tôi thì vô cùng tin tưởng nghĩ rằng cái túi uy tín của Đảng chính là cái nồi Thạch Sanh, cứ mất lại tự động đầy), nên Đảng đừng lo mất uy tín. Ấy bao năm qua vô số vị đảng viên to đầu kế thừa nhau/năm sau cao hơn năm trước- làm mất uy tín của Đảng mãi, mà đã có ai bảo là thôi các vị làm mất hết sạch uy tín rồi đấy nhé, các vị tem tém lại chút chờ chúng tôi đi kiếm lại uy tín một tí đã rồi các vị mới lại có cái để làm mất đâu nào?).


Cấp tập, đến tối 07/6/2022, báo chí Việt Nam đưa tin Công an đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can các vị trên theo vì vi phạm quy định của pháp luật trong vụ nghiên cứu, chế tạo, kiểm tra giá, hiệp thương giá… KIT test COVID-19… gây thiệt hại nghiêm trọng tài sản Nhà nước. Tạm suy diễn là cả ba vị bị cho rằng đã ăn bẩn vụ KIT test COVID trong thời gian đại dịch.


Túm lại, cách thức kết tội đối với quan chức nhà nước Việt Nam là đầu tiên tổ chức chính trị (Đảng) sẽ có các động thái về tổ chức đối với cá nhân đó (cảnh cáo, kỷ luật hay khai trừ), sau khi Đảng phủi sạch các liên quan thì pháp luật mới vào cuộc và bắt đầu khởi tố bị can, khởi tố vụ án, thực hiện điều tra, kết tội, xét xử v.v.

Cho dù ai cũng quen thuộc đến nỗi không còn buồn thắc mắc về nó, nhưng đây rõ ràng là quy trình ngược.

Nó gây ra định kiến có tội, nó định hướng dư luận hết sức tập trung, chĩa mũi dùi lên những người bị Đảng xử lý, mặc dù đằng thẳng trước luật pháp thì họ chưa hề có tội. Nhưng, trước những làn sóng công phẫn của người dân nói chung, ai có thể khẳng định những người có trách nhiệm điều tra, xét xử vụ án sẽ hoàn toàn công tâm và khách quan? Nhất là khi liên quan đến những hành vi gây sôi máu như ăn tiền trên sức khỏe, mạng sống của người dân trong dịch bệnh.


Cơ mà sôi máu thì cũng dễ mờ mắt. Cơ quan công an chưa điều tra, Viện kiểm sát chưa luận tội, luật sư chưa cãi cho thân chủ, tòa án chưa ra bản án nào, nhưng cứ xem báo chí và hỏi người dân thì rõ ràng công danh sự nghiệp của ba vị trên đã chôn bùn đen từ đây.

Dư luận đã hạ ngục họ, thậm chí bắn bỏ họ trước khi có bản án. Điều này hoàn toàn đi ngược lại khẩu hiệu thượng tôn pháp luật mà Nhà nước yêu cầu.

Liên quan đến tội phạm của họ (nếu có, và tôi cũng trộm nghĩ một cách rất không thượng tôn pháp luật rằng chắc là có), xin mong chờ các phiên tòa sẽ diễn ra đầy đủ và minh bạch nhất.


Về phía Đảng, lẽ ra một tổ chức chính trị thì nên bảo vệ đến cùng thành viên của mình chứ nhỉ? Nên tham gia như bên chứng kiến trong suốt quá trình điều tra, truy tố và xét xử, để khi có bản án chính xác thì xử lý kỷ luật họ hơn là giãy họ ra trước khi họ bị thất thế, như thế có phải là trọn vẹn tình người, tình đồng chí hay không?


Thế nhưng chỉ một bộ trưởng Y tế, một chủ tịch thành phố, một thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ có thể thao túng hoàn toàn vụ KIT test trong thời gian lâu dài đến nỗi gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng cho tài sản Nhà nước hay không?


Từ đầu đến cuối đại dịch, Đảng và Nhà nước đều khẳng định phòng và chống dịch là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân. Trên hết, với nguyên tắc Đảng lãnh đạo toàn diện và tuyệt đối thì mọi động thái, mọi quyết định của các vị vừa bị bắt đều phải được sự đồng ý, cho phép của các cấp lãnh đạo Đảng trước khi triển khai thực hiện.


Vậy,

  • Trách nhiệm của các cấp lãnh đạo Đảng trong việc này ra sao?

  • Các cơ quan chuyên môn giúp việc trong Đảng, các bộ phận kiểm soát rộng lớn và toàn diện đã tham gia bảo vệ hay phản biện như thế nào?

  • Việc gây ảnh hưởng đến phòng chống dịch (có thể hiểu là gián tiếp gây ra cái chết của hàng chục ngàn người hay không?), gây mất tiền của của nhân dân (được gửi cho Nhà nước giữ và chi tiêu chung hộ) có được phê duyệt trong từng chi tiết, từng giai đoạn hay không?

  • Ai hay những ai phê duyệt, lý do vì sao phê duyệt, bối cảnh lúc đó ra sao, chủ quan hay khách quan, có gây hậu quả hay không, hậu quả đến mức độ nào, có khắc phục được hay không…?

Đó là những câu hỏi cơ bản cần được trả lời rõ. Ít nhất là song song với tiến trình điều tra ba vị nói trên. Để công bằng với họ, những câu hỏi và câu trả lời này cũng cần được nêu chi tiết trên công luận, như cách thức báo chí mổ xẻ họ những ngày vừa qua và sắp tới.

Vì, nếu một bộ máy hàng ngày vẫn vận hành theo cách thông thường nhưng trong thời khắc sinh tử lại gây hậu quả nghiêm trọng thì đầu tiên phải thay đổi phương thức vận hành ấy, đồng thời tìm ra và thay hết các bộ phận hư hỏng, chứ không thể khua trống dộng chiêng thay thế vài chiếc ốc vít rồi vỗ tay hân hoan.

“Nếu nhà tôi có tiền thì mua máy mới luôn cho nhanh”-một người bình dân said.


. Nguyễn Trần Hoan


Tham khảo:

https://tienphong.vn/bat-giam-cac-ong-nguyen-thanh-long-chu-ngoc-anh-pham-cong-tac-post1444272.tpo

https://vnexpress.net/ong-nguyen-thanh-long-va-ong-chu-ngoc-anh-bi-xac-dinh-lam-that-thoat-lon-ngan-sach-4465436.html

https://www.24h.com.vn/tin-tuc-trong-ngay/infographic-con-duong-quan-lo-cua-bo-truong-y-te-nguyen-thanh-long-c46a1366256.html

https://lsvn.vn/ban-ve-nguyen-tac-suy-doan-vo-toi-trong-to-tung-hinh-su-viet-nam1650730503.html#:~:text=(4)%20BLTTHS%202003%20ch%E1%BB%89%20quy,s%C3%A1t%20v%C3%A0%20c%E1%BA%A3%20To%C3%A0%20%C3%A1n.