• NBCN

Liên minh tình báo 5 nước liên thủ đối phó Trung Quốc?


Úc, Canada, Anh và Mỹ: 4 trong 5 nước Five Eyes trong ảnh. Nước thứ năm là Tân Tây Lan.

Tin tổng hợp: Quan hệ Mỹ - Trung leo thang căng thẳng khiến Trung Quốc ngày càng đụng độ gay gắt hơn với Liên minh tình báo lâu đời nhất thế giới do Mỹ đứng đầu: Liên Minh Năm Mắt (Five Eyes).

Căng thẳng giữa Bắc Kinh và liên minh tình báo Five Eyes gồm Mỹ, Anh, Úc, Canada và New Zealand ngày càng gay gắt hơn trong những tháng gần đây, không chỉ do mối quan hệ Mỹ - Trung xuống mức thấp trong nhiều thập kỷ qua mà còn bởi hàng loạt vấn đề về công nghệ, thương mại và ý thức hệ. Bắc Kinh tố các thành viên Liên minh Five Eyes đã liên thủ với Washington để ngăn chặn Trung Quốc. Bắc Kinh "nổi đoá" với Úc vì nước này đã dẫn đầu các cuộc kêu gọi điều tra nguồn gốc virus gây bùng phát dịch Covid-19, và với Canada vì đã bắt giữ giám đốc tài chính Huawei của Trung Quốc để đáp ứng yêu cầu dẫn độ của Mỹ.

Vào cuối tháng 5, Bắc Kinh phẫn nộ khi các Bộ trưởng ngoại giao Anh, Úc, Canada và Mỹ đã đưa ra tuyên bố chung về việc Trung Quốc áp đặt luật an ninh quốc gia đối với Hồng Kông và bày tỏ lo ngại rằng việc áp dụng luật này sẽ làm mất đi sự tự do và tự trị của thành phố.

Mặc dù New Zealand không tham gia cáo buộc Trung Quốc nhưng Bộ trưởng ngoại giao nước này cũng phát biểu rằng họ "chia sẻ sâu sắc với những mối lo ngại của các quốc gia dân chủ khác". Bắc Kinh rõ ràng không hài lòng và đã cáo buộc Mỹ dẫn đầu các nước khác để kềm hãm sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Nhật báo Nhân Dân – cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc –hôm 16-6-2020 đã đăng bài viết nói rằng "Mỹ đã đi xa đến mức vận động thành viên liên minh Five Eyes khác chỉ trích chính phủ Trung Quốc vi phạm tuyên bố chung Trung – Anh về Hồng Kông ký năm 1984".

Liên minh Five Eyes có nguồn gốc từ Chiến tranh Thế giới thứ hai, được xây dựng dựa trên thỏa thuận giữa Mỹ và Anh để trao đổi thông tin tình báo nước ngoài. Mạng lưới chia sẻ thông tin tình báo được mở rộng vào năm 1955 khi Chiến tranh Lạnh ngày càng căng thẳng và chính thức bao gồm cả Canada, Úc và New Zealand.

Vào năm 2013, Cựu nhân viên tình báo Mỹ Edward Snowden đã tiết lộ các tài liệu bí mật cho giới truyền thông về các chương trình giám sát toàn cầu được điều hành bởi Five Eyes mà ông mô tả là "một tổ chức tình báo siêu quốc gia không tuân theo luật pháp của chính nước mình". Các tài liệu rò rỉ có cả thông tin liên lạc của công dân hằng ngày cũng như các nhân vật chính trị như Thủ tướng Đức Angela Merkel.

Khi Bắc Kinh bắt đầu quyết liệt hơn trên trường thế giới, các quốc gia Five Eyes không chỉ chia sẻ thông tin tình báo với nhau mà còn cùng nhau thực hiện chiến lược đối phó với Trung Quốc. Năm 2018, hãng tin Reuters thông tin rằng liên mình đã chia sẻ thông tin tình báo để hợp tác với Đức và Nhật Bản xây dựng liên minh nhằm chống lại Trung Quốc.

Cuộc cạnh tranh chiến lược leo thang giữa Trung Quốc và Mỹ đã đi kèm với sự gia tăng căng thẳng giữa Bắc Kinh và các thành viên Five Eyes khác. Nhóm này ủng hộ Úc kêu gọi một cuộc điều tra quốc tế độc lập về nguồn gốc của virus corona chủng mới và hỗ trợ Đài Loan tham gia Tổ chức Y tế Thế giới bất chấp chỉ trích từ Bắc Kinh. 

Để đáp trả, Bắc Kinh đã ban bố cảnh báo đối với du lịch và du học sang Úc, đồng thời đã áp đặt những hạn chế đối với nhập khẩu lúa mạch và thịt bò Úc. Đồng thời, kết án tử hình môt công dân Úc về tội tàng trữ ma túy.

Canada, trong khi đó, vẫn đang vướng vào một cuộc tranh cãi với Trung Quốc về vụ bắt giữ giám đốc điều hành Huawei Mạnh Văn Chu. Vụ việc 2 người Canada bị bắt giữ ở Trung Quốc sau đó được coi là một động thái trả đũa.