• NBCN

Chiến tranh Nga xâm lăng Ukraina tác động đến xuất khẩu hàng hóa & nông sản Việt Nam


XK các mặt hàng nông, lâm, thủy sản của Việt Nam sang Nga gặp khó khăn do cuộc chiến Nga xâm lược Ukraina. Ảnh: Vũ Long

Xuất khẩu các mặt hàng nông, lâm, thủy sản của Việt Nam sang Nga đang bị tác động bởi xung đột chính trị giữa Nga và Ukraina. Trong đó, Nga nằm trong số 10 thị trường xuất khẩu rau quả lớn nhất của Việt Nam trong 2 tháng năm 2022.


Nhiều mặt hàng nông sản đang bị ảnh hưởng khi XK sang Nga

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NNPTNT), căng thẳng Nga - Ukraina khiến thương mại nông nghiệp Việt Nam với hai nước Nga và Ukraina này có thể bị suy giảm đáng kể. Đặc biệt là với Nga, bởi hiện nay, việc Nga bị loại khỏi hệ thống Hiệp hội Viễn thông liên ngân hàng và tài chính quốc tế (SWIFT) khiến đơn hàng sang Nga bị giảm nửa giá trị vì đồng Ruble mất giá, còn thanh toán đình trệ. Theo đó, hàng loạt hệ lụy từ sự trừng phạt đối với Nga như việc ngắt hệ thống SWIFT các ngân hàng quốc tế lớn của Nga; phong tỏa tài sản của các ngân hàng tập đoàn lớn; ngăn cản xuất nhập khẩu (XNK); ngừng cung cấp tín dụng; đứt gãy chuỗi cung ứng, sự mất giá của đồng rúp, tăng lạm phát, bất ổn thị trường chứng khoán toàn cầu… ảnh hưởng đến XK của Việt Nam sang quốc gia này.

Nga và Ukraine đang là 2 trong số 20 thị trường nhập khẩu (NK) nhiều nhất cá ngừ của Việt Nam trong năm 2021. Trong đó Nga là thị trường NK cá ngừ lớn thứ 13 của Việt Nam, giá trị XK cá ngừ của Việt Nam sang thị trường này trong 10 năm qua đã tăng từ 364.000USD năm 2012 lên hơn 14 triệu USD năm 2021, tăng gấp hơn 39 lần.

Nguồn tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản (VASEP) cho biết, khi xung đột Nga - Ukraina xảy ra, các DN XK thủy sản xảy ra, một số đơn hàng đã gửi đi phải quay trở lại, giao dịch XK cá ngừ đều phải tạm dừng do rủi ro về giao dịch ngân hàng. Không riêng mặt hàng thủy, hải sản, XK rau quả sang Nga cũng bị ảnh hưởng.

Ông Phan Minh Thông - Chủ tịch HĐQT Phúc Sinh Group, Tổng Giám đốc Phúc Sinh - cho hay, mỗi năm kim ngạch XK các mặt hàng nông, thủy sản của Phúc Sinh sang Nga đạt khoảng 30 triệu USD, các mặt hàng gồm cà phê, hạt điều, hồ tiêu... Riêng từ đầu năm đến nay, đơn hàng sang Nga tăng gấp đôi. Tuy nhiên, từ khi xung đột Nga - Ukraina xảy ra và các nước phương Tây áp đặt loạt trừng phạt lên Nga, các đơn hàng XK của Phúc Sinh bị dừng lại.

Một số lãnh đạo DN XK rau quả sang Nga cũng cho hay, từ gần 1 tháng nay, các đơn hàng của DN sang Nga đang phải tạm dừng do việc vận chuyển gặp rất nhiều khó khăn, chứng từ XK sang Nga cũng bị ngân hàng từ chối do thanh toán giữa DN Việt và đối tác lâu nay vẫn thực hiện qua mạng lưới SWIFT. Việc thanh toán các hợp đồng thương mại với Nga gần như tê liệt sau khi Mỹ và các nước phương Tây đưa ra hàng loạt lệnh trừng phạt nhắm vào hệ thống ngân hàng của Nga, đóng băng tài sản Ngân hàng Trung ương Nga.


Ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng Thư ký Hiệp hội Rau Quả Việt Nam - cho hay: “Căng thẳng Nga - Ukraina mang lại nhiều khó khăn trong thương mại cho nhiều nước, không riêng gì Việt Nam. "Các DN XK mất thị trường XK rau quả do không có tàu chở, không thanh toán được tiền hàng bằng USD và ngược lại. Thực tế là đã có gần 300 container nho tươi của Ấn Độ phải “bán đổ bán tháo” ở các cảng trung chuyển như Thổ Nhĩ Kỳ, Hà Lan…” - ông Đặng Phúc Nguyên cho hay.

Theo Hiệp hội Cà phê Việt Nam (VICOFA), Nga là thị trường XK và tiêu thụ cà phê Việt Nam xếp thứ 7 sau Châu Âu (EU). Khoảng gần 60% loại cà phê mà Nga NK là Robusta, đây cũng là loại cà phê mà Việt Nam đang đứng đầu thế giới về sản lượng. Hiện nay, những hãng vận tải biển lớn như Maersk dừng toàn bộ việc vận chuyển vào Nga. XK cà phê Việt Nam vào Nga được nhận định là sẽ gặp khó khăn vào thời điểm này.

Nga và Ukraina là đối tác thương mại quan trọng của Việt Nam

Nga là thị trường tiềm năng của Việt Nam trong lĩnh vực XNK. Số liệu của hải quan cho thấy, năm 2021, Việt Nam XK sang Nga 3,2 tỷ USD; NK từ nước này 2,3 tỷ USD, tăng 15%. Thương mại 2 chiều Việt Nam - Liên bang Nga đạt trên 5,5 tỷ USD.

Theo thống kê mới nhất của Bộ Công Thương, 2 tháng đầu năm 2022, thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và Liên bang Nga vẫn tăng trưởng 2 con số. Cụ thể, tổng kim ngạch XNK đạt gần 1 tỷ USD, trong đó XK của Việt Nam đạt 555,3 triệu USD, tăng 16,9%, chiếm 1,03% kim ngạch XK cả nước; NK từ Nga 446,2 triệu USD, tăng 35,8%, chiếm 0,8% NK cả nước. Điều đáng nói là xuất siêu sang thị trường này đạt 109,1 triệu USD.

Đối với thị trường Ukraina, 2 tháng qua, Việt Nam xuất khẩu 57,5 triệu USD, tăng 23%, chiếm 0,11% kim ngạch xuất khẩu cả nước; nhập khẩu đạt 8,4 triệu USD, giảm 35%, xuất siêu ghi nhận 49,1 triệu USD. Theo Vụ Thị trường Châu Âu - Châu Mỹ (Bộ Công Thương), các mặt hàng XK chính sang Nga, gồm điện thoại và linh kiện (chiếm 33% kim ngạch của Việt Nam sang Nga); máy vi tính và sản phẩm điện tử (13%), dệt may (10,5%), cà phê (5,4%), thủy sản (5,1%).

Còn với Ukraina, kim ngạch XK không lớn, dưới một tỉ USD, nhưng nước này lại là đối tác thương mại truyền thống, quan trọng của Việt Nam tại khu vực Á - Âu. Năm 2021, kim ngạch thương mại giữa hai nước đạt 720,5 triệu USD, tăng gần 51% so với cùng kỳ 2020. Thuỷ sản, giày dép, máy tính điện tử... là những mặt hàng XK chính của Việt Nam sang quốc gia này.

Các chuyên gia kinh tế nhận định, dù tỉ trọng XK sang Nga không quá lớn, nhưng nhiều DN lo ngại có thể chịu những tác động gián tiếp, gây khó khăn, thách thức đối với những DN Việt Nam có NK nguyên liệu đầu vào từ Nga và XK thành phẩm sang các thị trường khác. Đặc biệt là các DN nhập khẩu phân bón, than... từ thị trường này.

* Vụ thị trường Châu Âu, Châu Mỹ (Bộ Công Thương): Việt Nam sẽ chịu ảnh hưởng không nhỏ, trực tiếp và tiêu cực tới sản xuất, XNK, lạm phát, cung cầu; vận chuyển, lưu thông hàng hoá, thanh toán hợp đồng thương mại... Các DN có dự án hợp tác với Nga, Ukraina, Belarus và các nước liên quan trong cuộc khủng hoảng cũng sẽ chịu tác động.

* Ước tính của VinaCapital: Việt Nam nhập khẩu khoảng 145 triệu USD mặt hàng phân bón từ Nga trong năm 2021, tương đương gần 10% lượng phân bón được sử dụng ở Việt Nam. Bên cạnh đó, Nga là thị trường cung cấp than lớn thứ 3 cho Việt Nam, sau Úc và Indonesia, khoảng 10% NK than của Việt Nam được NK từ Nga.