• NBCN

Cần có chính sách “an cư” để người lao động yên tâm “lạc nghiệp”


Cuộc sống ổn định của người lao động tại Khu nhà ở xã hội Định Hòa, Thủ Dầu Một (Bình Dương)

Theo các chuyên gia kinh tế, đại dịch COVID-19 đặt ra rất nhiều vấn đề kinh tế - xã hội đan xen, đặc biệt trước tình trạng người lao động di cư tự phát khỏi các tỉnh, thành phố lớn, các khu công nghiệp về quê, cho thấy cần phải tính đến việc xúc tiến chương trình bảo đảm chỗ ở cho người lao động, có an cư mới an tâm làm việc.

Phải có chính sách "an cư, lạc nghiệp"

Nhấn mạnh thời gian qua, các doanh nghiệp ngoài việc kiên cường chống dịch, còn thể hiện trách nhiệm xã hội, ông Phạm Tấn Công, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, doanh nghiệp đã hỗ trợ lớn cho công cuộc phòng chống dịch, đồng thời phải chăm lo cho người lao động của chính doanh nghiệp của mình.

Theo ông Công, việc doanh nghiệp thực hiện 3 tại chỗ, chi phí tăng lên rất nhiều, chấp nhận duy trì sản xuất không lợi nhuận, có những chủ doanh nghiệp lấy tiền tích lũy để hỗ trợ người lao động về đời sống, chăm sóc y tế, chăm lo chỗ ở. Họ làm việc với các cơ sở cho thuê nhà để giảm bớt chi phí cho người lao động, cung ứng thực phẩm, chăm sóc tinh thần cho công nhân trong những ngày gian khó…

Trong bối cảnh hiện nay, để người dân an tâm quay lại làm việc, trước mắt cần phải đảm bảo các điều kiện về sức khỏe, thu nhập để người lao động an tâm làm việc, tuy nhiên theo ông Phạm Tấn Công:

“Điều kiện sức khỏe & thu nhập là hai yêu cầu trước mắt, ngắn hạn, còn dài hạn thì phải hướng đến mục tiêu như ông cha từng nói 'an cư mới lạc nghiệp'...”.

Không thể để cho người lao động ở trong những nhà trọ mấy mét vuông, điều kiện hết sức khó khăn, rõ ràng nếu xảy ra dịch bệnh thì lao động ở những khu vực này sẽ bỏ đi hết. Vì thế, vấn đề lâu dài là cần phải có chính sách "an cư, lạc nghiệp" cho người lao động”.

Từ đó, Chủ tịch VCCI nêu kiến nghị, về vấn đề “an cư”, chúng ta sẽ phải tính đến xúc tiến chương trình bảo đảm chỗ ở cho người lao động, bởi chỉ có an cư mới không xảy ra tình trạng hàng triệu người rời bỏ các đô thị, khu công nghiệp về quê như vừa rồi", ông Phạm Tấn Công nói và cho biết, doanh nghiệp sẵn sàng làm nhà ở cho công nhân, nhưng cần phải có cơ chế, chính sách phù hợp.

Còn về vấn đề "lạc nghiệp", theo ông, là phải tạo việc làm và thu nhập ổn định cho người lao động. Để làm được điều này cần phải có chương trình quốc gia để đào tạo kỹ năng nghề cho người lao động, giúp doanh nghiệp chuyển dịch chuỗi giá trị sản xuất để tạo thu nhập cao hơn cho người lao động;

Cần cơ cấu lại tổng thể lực lượng lao động ở Việt Nam, dần hạ tấp tỷ lệ lao động phổ thông, dịch chuyển sang lao động ở bậc cao hơn. Ngoài ra, quy hoạch kinh tế - xã hội cần hướng đến lao động tại chỗ để tránh việc dịch chuyển lao động quá lớn như vừa qua.

Xem xét thành lập Quỹ tiết kiệm nhà ở

Cũng liên quan đến nhà ở cho công nhân lao động, Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy Bắc Giang Phạm Văn Thịnh đề xuất việc xem xét thành lập Quỹ tiết kiệm nhà ở.

Xác định lao động tại các khu công nghiệp là yếu tố quan trọng tạo ra sự phát triển kinh tế của đất nước song người lao động chưa có được chỗ ở tốt, đa số ở trong các nhà trọ không bảo đảm vệ sinh, môi trường, sức khỏe, ông Phạm Văn Thịnh đề nghị trong Chương trình phục hồi kinh tế - xã hội tới đây, Quốc hội và Chính phủ nên có thiết kế chính sách để hỗ trợ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội khu vực đô thị và khu công nghiệp, khuyến khích doanh nghiệp xây dựng ký túc xá cho công nhân trong khu công nghiệp.

“Cản trở lớn nhất hiện nay là thiếu nguồn vốn cho chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội cũng như người lao động vay, hiện chỉ trông chờ vào nguồn cấp từ ngân sách nên rất khó khăn", vì vậy, ông Thịnh kiến nghị, Quốc hội và Chính phủ nên xem xét 2 giải pháp.

  • Một là, tăng tỷ lệ diện tích sàn thương mại hoặc đất ở thương mại từ 20% lên 30 - 40% để dự án nhà xã hội có thêm nguồn cân đối giảm giá nhà cho người thu nhập thấp (sửa đổi Nghị định 100 năm 2015 và Nghị định 49 năm 2021) và nâng cao chất lượng công trình, hạ tầng, cộng đồng dân cư nơi có quỹ nhà ở xã hội;

  • Hai là, thành lập Quỹ tiết kiệm nhà ở để huy động nguồn vốn cho đầu tư nhà ở xã hội, tránh áp lực phải cấp vốn từ ngân sách như hiện nay và giao cho Ngân hàng Chính sách xã hội quản lý, vận hành.

“Nguồn tiền gửi của quỹ là từ các doanh nghiệp sử dụng lao động (với yêu cầu bắt buộc) và nguồn gửi từ người lao động (có nhu cầu mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội - khuyến khích, không bắt buộc)”, ông Phạm Văn Thịnh đề xuất.

Một vấn đề đáng quan tâm hiện nay là có nhiều doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động, có nhu cầu thuê, mua quỹ nhà ở xã hội hoặc xây dựng ký túc xá cho công nhân mình ở nhưng pháp luật chưa cho phép. Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy Bắc Giang nhấn mạnh, đây là nhu cầu hết sức chính đáng và hợp lý, Quốc hội và Chính phủ cần sửa đổi Luật Nhà ở và bổ sung các chính sách để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp được thuê, mua lại hoặc tự xây ký túc xá cho công nhân.