BBC viết về EVFTA – EVIPA: Doanh nghiệp VN có nâng mình lên để thắng ở sân nhà?


Nông nghiệp Việt Nam hy vọng hưởng lợi nhờ hiệp định thương mại với EU. Ảnh: AFP

Tin tổng lược từ BBC: Kết quả biểu quyết thông qua với đa số tuyệt đối hôm 08/6/2020 cho cả hai hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA) và hiệp định Bảo hộ Đầu tư (EVIPA) của Quốc hội Việt Nam khóa XIV, kỳ họp thứ 9, đã mở ra một vận hội mới cho nền kinh tế Việt Nam.


Diễn tiến này cũng tiềm ẩn không ít khó khăn, thách thức đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải có ý thức tự cải thiện, vươn lên nếu không muốn bị thua thiệt cạnh tranh ngay chính trên sân nhà, một chuyên gia về kinh tế và tài chính quốc tế từ Hà Nội nói với BBC hôm thứ Ba.


"EVFTA và EVIPA là hai hiệp định thế hệ mới và nó bao hàm ý nghĩa rất quan trọng là nó không chỉ liên quan đến kinh tế mà còn liên quan cả đến quyền sở hữu trí tuệ, cả các điều kiện về sản xuất kinh doanh, về an toàn môi trường, về điều kiện cho người lao động, cũng như các yêu cầu về xuất sứ hàng hóa để từ đó đảm bảo việc Việt Nam xuất khẩu vào thị trường của Liên minh châu Âu (EU), đáp ứng được tiêu chuẩn của EU và từ đó được hưởng các lợi thế về thuế cũng như về các hạn ngạch xuất, nhập khẩu," PGS. TS. Đinh Trọng Thịnh, Trưởng Bộ môn Quản trị Tài chính Quốc tế, Học viện Tài chính nói với BBC News Tiếng Việt hôm 09/6/2020.

"Chính vì thế các doanh nghiệp Việt Nam trước hết muốn sản xuất, kinh doanh đạt hiệu quả, đặc biệt là với sản xuất và kinh doanh xuất, nhập khẩu cũng như đối với hoạt động đầu tư, thì phải rất lưu tâm đến các điều khoản của các hiệp định này, cũng như các điều kiện thực hiện hiệp định, để từ đó có thể được hưởng các ưu đãi" -PGS. TS. Đinh Trọng Thịnh.

Về điều gì mà giới doanh nghiệp Việt Nam cần quan tâm nhất trong hai hiệp định này, chuyên gia kinh tế từ Bộ Tài chính Việt Nam đưa ra nhận xét:


"Theo EVIPA, chúng ta biết rằng nó ưu tiên cho các hoạt động đầu tư của các nhà đầu tư của Liên minh châu Âu vào Việt Nam, cũng tương đồng với việc các nhà đầu tư ở Việt Nam được hưởng ở trên lãnh thổ Việt Nam. Và khi mà nhà đầu tư Việt Nam đầu tư vào EU, thì cũng được hưởng các ưu đãi mà Liên minh châu, mà thực tế ở đây là từng quốc gia trong EU, có ưu đãi cho các nhà đầu tư của quốc gia họ như thế nào, thì các nhà đầu tư của Việt Nam cũng được hưởng như thế.


"Và vì thế việc đầu tiên là phải tìm hiểu và làm thế nào để Việt Nam đáp ứng được điều kiện của các hiệp định này để có thể hưởng được các lợi ích đem lại từ các hoạt động xuất, nhập khẩu, cũng như đầu tư, kể cả đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp, thì đó là điều mà các doanh nghiệp Việt Nam cần phải quan tâm nhất."


Từ cạnh tranh sản phẩm, hàng hóa

Bên cạnh những cơ hội, các doanh nghiệp Việt Nam cần nhận thức được những khó khăn, thách thức, để có phương án chủ động nhằm tận dụng lợi thế, đồng thời tránh rơi vào tình trạng bất lợi 'ngay trên chính sân nhà' của mình, theo Phó Giáo sư Đinh Trọng Thịnh:


"Có thuận lợi thì cũng có thách thức, bao giờ cũng có hai mặt, thách thức lớn nhất là khi Việt Nam và EU đã có ký kết và có hiệu lực của những hiệp định này, mà có thể là bắt đầu ngay từ ngày 01/7/2020 này, thì rõ ràng việc hàng hóa của Liên minh châu Âu xuất khẩu sang Việt Nam cũng được giảm thuế và dần dần trong thời hạn 3-10 năm, thì hầu hết, khoảng 98%, các mặt hàng của EU được hưởng thuế xuất bằng không (0%).


"Mà trong đó, ngay lập tức từ 01 tháng Bảy này, khoảng gần 70% hàng hóa xuất khẩu của EU cũng đã được hưởng thuế suất thấp hoặc là bằng 0% hoặc tối đa bằng 5%. Còn lại trong một số hàng hóa, ví dụ như những hàng hóa liên quan sản phẩm nông nghiệp, hay là những phụ tùng, linh kiện, phụ kiện ô tô, xe ô tô nguyên chiếc v.v… thì vẫn giữ mức thuế tương đối cao trong thời hạn từ 3-10 năm thì se giảm về thuế suất bằng 0%.


"Rõ ràng như vậy, đối với hàng hóa của Liên minh châu Âu vào Việt Nam, có rất nhiều mặt hàng mà họ có thế mạnh và có phẩm cấp đạt tiêu chuẩn quốc tế, đương nhiên đáp ứng được các yêu cầu của người tiêu dùng Việt Nam mà từ trước tới nay người Việt Nam vẫn mua, nhưng rõ ràng là chịu thuế suất cao do đó người ta cũng mua ít đi, do đó hiện nay, nếu chúng ta thực hiện những hoạt động của hiệp định tự do thương mại này, thì lúc đó thuế suất của các hàng hóa này giảm, hàng hóa này lại không bị khống chế về số lượng, vì thế, nếu bán được, họ sẽ xuất khẩu sang rất nhiều.


"Cho nên có rất nhiều mặt hàng của Việt Nam có thể gặp khó khăn không thể cạnh tranh được do việc chúng ta đang sản xuất manh mún, nhỏ lẻ thiếu những giống cây trồng tốt, thiếu những công nghệ thiết bị hiện đại, thiếu đầu tư chiều sâu để từ đó đảm bảo phẩm chất, rồi tiêu chuẩn của hàng hóa, do vậy sẽ có những khó khăn nhất định trong cạnh tranh với một số mặt hàng của EU".


Đến cạnh tranh nhà máy, doanh nghiệp

Nhắc lại việc khi Hiệp định Bảo hộ Đầu tư (EVIPA) được thông qua, nhờ đó các nhà đầu tư của Liên minh châu Âu sẽ có quyền được hưởng tất cả những lợi ích như nhà đầu tư của Việt Nam tại Việt Nam, kể cả đầu tư trực tiếp và gián tiếp, chuyên gia kinh tế và tài chính quốc tế lưu ý rằng giới đầu tư từ EU có thể còn có nhiều quyền khác nữa được hiệp định mới bảo hộ.


"Chính vì lẽ đó, cho nên họ có quyền được mua các cổ phần, cổ phiếu trong các doanh nghiệp mà nó tương đối nhiều và họ cũng được quyền tham gia quản lý như đối với các nhà đầu tư Việt Nam. Thứ hai nữa là đối với đầu tư trực tiếp, thì họ không bị khống chế giới hạn một cách quá đáng như hiện nay, do đó họ có thể đầu tư một cách rất nhanh, mạnh và không có giới hạn vào một số lĩnh vực nào đó.


"Và từ đó, những nhà máy, doanh nghiệp đó có thể cạnh tranh ngay với những nhà máy đang hoạt động trong từng lĩnh vực của Việt Nam, và nếu như các nhà máy và doanh nghiệp Việt Nam không thay đổi, không chịu cập nhật kiến thức, không đổi mới công nghệ, máy móc, thiết bị, không chịu nâng cao năng suất lao động, thì khi đó các nhà máy của các nhà đầu tư của EU sẽ đầu tư vào và họ sẽ thắng lợi.


"Và lúc đó, rõ ràng chúng ta biết là những nhà máy, những sản phẩm của Việt Nam có thể bị phá sản, không cạnh tranh được, rồi nền sản xuất mà chúng ta vẫn nói là 'nền sản xuất dân tộc' của các doanh nghiệp, của các nhà đầu tư trong nước sẽ bị ảnh hưởng và rõ ràng là Việt Nam có thể phụ thuộc vào các mặt hàng mà do các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài của Liên minh châu Âu sản xuất ra.


"Tất nhiên về nguyên lý, hiện nay chúng ta cũng đang kêu gọi đầu tư trực tiếp nước ngoài và các đầu tư gián tiếp của các nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường Việt Nam, nhưng rõ ràng nếu nó ảnh hưởng ngay đến các doanh nghiệp và ảnh hưởng ngay đến các lao động, việc làm, ảnh hưởng đến năng lực của các doanh nghiệp trong nước, thì đây cũng là một bài toán phải suy nghĩ."


'Vẫn hy vọng điều tích cực nhiều hơn'

Tuy nhiên, theo Phó Giáo sư Đinh Trọng Thịnh, chính vận hội mới từ hai hiệp định thế hệ mới giữa Việt Nam với Liên minh châu Âu cũng tạo ra lực đẩy giúp doanh nghiệp Việt Nam với truyền thống năng động, sáng tạo, có thể tự nâng cao, thích ứng, phát triển và đó chính là điểm đáng hy vọng từ bối cảnh mới.


"Song rõ ràng chúng ta thấy có một điểm mạnh ở đây là nó tạo ra một sức ép buộc các doanh nghiệp Việt Nam trong nước phải tự thay đổi mình, phải tự nâng mình cao lên ngang với tầm của các hoạt động sản xuất, kinh doanh trên thế giới.


"Thì đây là điều cũng rất cần thiết, mặc dù chúng ta biết rằng có thể sẽ có một số doanh nghiệp không đủ khả năng cạnh tranh, phải phá sản. Nhưng phần lớn các doanh nghiệp sẽ nâng mình lên.


"Từ kinh nghiệm hội nhập của Việt Nam từ mấy chục năm qua cho thấy Việt Nam cũng lo và cũng cảnh báo, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, nhưng rõ ràng bản thân các doanh nghiệp còn lo hơn và vì thế họ cũng dễ thích ứng.


"Có thể nói các doanh nghiệp Việt Nam rất năng động, linh hoạt và dễ thích ứng, vì thế cho nên cũng hy vọng rằng hai hiệp định EVFTA và EVIPA này sẽ có tác động tích cực nhiều hơn đến việc tái cấu trúc các doanh nghiệp của các doanh nghiệp trong nền kinh tế Việt Nam.


"Từ đó, giúp nền kinh tế Việt Nam nâng cao khả năng cạnh tranh, cũng như nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất kinh doanh, để từ đó Việt Nam có thể vượt qua được cái mà chúng ta vẫn nói là 'cái bẫy thu nhập trung bình', thì đó là cái mà chúng ta cũng đang hy vọng," Phó Giáo sư Đinh Trọng Thịnh binh luận với BBC hôm 09/6/2020 từ Hà Nội.